Antivaxxers en het Hantavirus

Wereldwijd zijn er bijna 100 verschillende hantavirussen bekend. Slechts 37 daarvan hebben het voorrecht gekregen om officieel onder het geslacht Orthohantaviruses te vallen. Eentje daarvan is het Andesvirus. De rest wacht nog op voldoende wetenschappelijke aandacht. Ook in Nederland zwerven drie bekende varianten rond: het Puumalavirus (in rosse woelmuizen), het Seoulvirus (in ratten, inclusief de tamme exemplaren die mensen vrijwillig in huis halen) en het Tulavirus (in veldmuizen).

Kortom: hantavirussen zijn niet bepaald nieuw. Wetenschappers bestuderen ze al jaren, juist omdat men liever niet nóg eens collectief verrast wordt door een virus terwijl half internet roept dat het "maar een griepje" is. Daarom zette de WHO in juni 2024 het hantavirus op de lijst van ziekteverwekkers die nauwlettend gevolgd moeten worden[1]. Een gewaarschuwd mens telt immers voor twee.

Nee, een hantavirus veroorzaakt niet zomaar een wereldwijde pandemie. Maar virussen muteren voortdurend, en dat maakt ze gevaarlijk. Dat is geen complot, dat is simpelweg biologie, een discipline die helaas niet iedereen even hoog heeft zitten sinds men “eigen onderzoek doen” gelijkstelt aan twintig minuten scrollen op sociale media.

De Hondius
In mei 2026 werden meerdere mensen ziek aan boord van de Hondius. Het expeditieschip was met ongeveer 150 passagiers en bemanningsleden onderweg van Argentinië naar Kaapverdië. Twee Nederlanders overleden; bij één van hen werd het hantavirus vastgesteld. Een andere besmette opvarende werd overgebracht naar een ziekenhuis in Johannesburg. Ook een Brit (56), een Nederlander (41) en een Duitse vrouw (65) werden geëvacueerd en naar gespecialiseerde ziekenhuizen in Europa vervoerd.

Later bleek dat het overleden Nederlandse echtpaar op een vuilnisbelt nabij Ushuaia (zuidelijk Patagonia, Argentinië) vogels had staan spotten. Want blijkbaar was “vogels kijken op een Argentijnse vuilstort” een minder slecht idee dan het klinkt. Die plek trekt naast vogels namelijk ook de long-tailed pygmy rice rat (Oligoryzomys longicaudatus) aan, de drager van het Andesvirus.

Symptomen
Een besmetting met het Andesvirus kan beginnen met hoge koorts en ademhalingsproblemen. Daarna kan het uitgroeien tot ernstige longaandoeningen, bekend als Hantavirus Pulmonary Syndrome (HPS). Uiteindelijk overlijdt 30 tot 50 procent van de patiënten aan hartfalen.

Het Andesvirus is bovendien het enige hantavirus waarvan bekend is dat het van mens op mens overdraagbaar kan zijn, al gebeurt dat meestal alleen bij zeer nauw contact[2].

De reactie van antivaxxers
En toen gebeurde natuurlijk het voorspelbare. Nauwelijks verschenen de eerste berichten over de Hondius en het Andesvirus, of de professionele paniekbrigade van het internet schoot weer in de hoogste versnelling.

Nog voordat iemand wist hoeveel besmettingen er precies waren, kondigden antivaxxers alvast aan dat ze “geen mondkapjes gingen dragen”, “geen afstand gingen houden” en “zich nooit meer zouden laten controleren met QR-codes”. Het blijft fascinerend dat mensen, die nauwelijks de MAVO hebben kunnen afmaken, het beter weten dan universitair geschoolde wetenschappers, die hun hele leven een onderwerp hebben bestudeerd.

Uiteraard mocht ook Big Pharma niet ontbreken in het script. Volgens de gebruikelijke toetsenbordepidemiologen zou dit allemaal een vooropgezet plan zijn om "ons weer een prikje op te dringen". Het zal de lezer niet verbazen dat wetenschappers druk bezig zijn met het ontwikkelen van een vaccin.

Sommigen gingen nog een stap verder en beweerden dat het Hongaarse woord hanta "leugen", "onzin" of "bluf" zou betekenen. Dat klinkt indrukwekkend, totdat iemand daadwerkelijk Google Translate opent en ontdekt dat dit complete fantasie is. Maar feiten hebben nu eenmaal de vervelende eigenschap dat ze niet altijd meewerken aan een goede samenzwering.

De naam 'Hanta' is simpelweg afgeleid van de Hantan-rivier (한탄강) in Korea, een zijrivier van de Imjin-rivier (임진강) die door de gedemilitariseerde zone tussen Noord- en Zuid-Korea loopt[3]. Daar werden duizenden militairen van de Verenigde Naties gedurende de Koreaanse Oorlog (1950-1953) ziek met 'Korean hemorrhagic fever', waarvan men de oorzaak niet kende. Pas in 1978 ontdekte men de oorzaak: een virus.

Een vrij saaie geografische verklaring dus en precies daarom waarschijnlijk teleurstellend voor mensen idioten die liever denken dat virologen geheime boodschappen verstoppen in virusnamen.

[1] WHO: Pathogens Prioritization: A scientific framework for epidemic and pandemic research preparedness – 2024. Zie hier.
[2] CDC: About Andes Virus – 09 May 2026. Zie hier.
[3] Kuhn, Schmaljohn: A Brief History of Bunyaviral Family Hantaviridae in Diseases – 2023. Zie hier.