Antivaxxers en Turbokanker

Antivaxxers leven in een soort koortsige alternatieve wereld waar alles een complot is. Eén voorbeeld (er zijn er tientallen) is het bestaan van 'turbokanker'. Kennelijk zou vaccinatie tegen het coronavirus resulteren in nooit eerder waargenomen, razendsnelle vorm van kanker. Iedere niet-gevaccineerde heeft zogenaamd in zijn kennisenkring de gevolgen van die plots ontstane kanker wel gezien en dat is voldoende bewijs voor zijn stelling.

Vreemd, zo zal ieder normaal denkend mens, op dit moment denken: Ik heb dat beeld helemaal niet. En de wetenschap is het helemaal met je eens.

De mythe en de werkelijkheid
Want de werkelijkheid: turbokanker bestaat niet. Niet klinisch, niet biologisch, niet statistisch.

Toch blijft de term rondzingen in die digitale waanwereld waar gelijkgestemde geesten elkaar besmetten met onzin. Hun 'bewijzen' voor het bestaan van turbokanker bestaan uit anekdotes, screenshots zonder context en grafieken die betekenisloos zijn voor iedereen die ze wat kritisch bekijkt.

Wat ontbreekt, is alles wat wetenschap wetenschap maakt: data, reproduceerbaarheid, plausibele mechanismen en peer review[1].

De echte cijfers vertellen een ander verhaal. Nationale kankerregistraties tonen geen opmerkelijke stijging in kankerincidentie na de wereldwijde vaccinatiecampagnes. Ze laten geen patroon zien dat zelfs maar in de buurt komt van wat de wetenschap een 'post‑vaccinatie‑kankergolf' zou noemen.

Daarnaast is er geen enkel biologisch mechanisme dat de mythe ondersteunt. mRNA-vaccins blijven niet in het lichaam circuleren: ze worden binnen dagen afgebroken door normale cellulaire processen[2]. Ze integreren niet in DNA[3]. Ze veroorzaken geen immuunsuppressie. Integendeel, ze activeren het immuunsysteem op een gecontroleerde manier[4]. En oncologen wereldwijd melden geen nieuwe, mysterieuze superagressieve tumortypes.

Vaccinatie en kankerbehandeling?
Maar waarom zou je luisteren naar mensen die er hun levenswerk van hebben gemaakt om kanker te begrijpen, als je ook een malloot zonder opleiding kunt geloven die 'gewoon even logisch nadenkt'? Het is tenslotte veel spannender om te doen alsof je een sinister complot hebt ontmaskerd dan om te accepteren dat kanker zo'n complexe ziekte is dat wetenschappers zelfs nu nog ontdekkingen doen.

Misschien, zo suggeren de eerste wetenschappelijke onderzoeken, kunnen mRNA‑vaccins het immuunsysteem juist activeren (en niet onderdrukken)[5]. Die activatie maakt tumoren gevoeliger voor bestaande kankertherapieën, zoals anti‑PD‑1. Die combinatie versterkt de anti‑tumorrespons. Ik geeft direct toe dat dit onderzoek met laboratoriummuizen werd uitgevoerd, maar het is een hoopvol begin.

De wereld van de antivaxxer
En misschien klopt het wél dat in de kennissenkring van een antivaxxer meer kanker voorkomt. Door hun (te) lage opleiding behoren ze vaak tot de onderlaag van de samenleving. Vaak zijn ze uitkeringstrekker, roken ze teveel, drinken ze te veel, eten ze te ongezond en bewegen ze te weinig. Dát zijn factoren die de kans op het krijgen van kanker verhogen en dus zal er in de omgeving van een antivaxxer vaker kanker voorkomen. Geen turbokanker, want dat bestaat niet.

Het treurige is dat echte kankeronderzoekers en oncologen dagelijks vechten voor elke procentpunt verbetering in overleving, terwijl ze ondertussen tijd moeten verspillen aan het ontkrachten van mythes die met één zoekopdracht op PubMed al zullen instorten. 

[1] Lewandowsky et al. The Debunking Handbook - 2020. Zie hier.
[2] Pardi et al: mRNA vaccines — a new era in vaccinology in Nature Reviews Drug Discovery- 2018.
[3] Sattar et al: Lack of evidence for DNA integration of mRNA vaccines in Cell Reports Medicine - 2022.
[4] Sahin et al: COVID‑19 mRNA vaccines activate adaptive immunity in Nature - 2020.
[5] Grippin et al: SARS-CoV-2 mRNA vaccines sensitize tumours to immune checkpoint blockade in Nature - 2025. Zie hier.